Arquivo por etiquetas: cultura

No día internacional pola eliminación da discriminación racial achegámonos ao papel do movemento feminista negro nesta loita

Black-women

Hoxe é o día internacional pola eliminación da discriminación racial. Nós queremos aproveitar a ocasión para achegármonos un pouco,  ao papel que tivo o movemento feminista negro nesta causa da procura da igualdade de dereitos entre branc@s e negr@s.  Seguramente moitas de nós escoitamos falar na adolescencia, cando comezábamos a ter consciencia das loitas polos dereitos humanos do estadounidense Martin Luther King ou do sudafricano Nelson Mandela,  … máis entre os referentes ou líderes non lembro nomes femininos. Quizais porque non se escoitaban…?

 Esta data proclamouse pola  Asamblea Xeral das Nacións Unidas para lembrar a  Matanza de Sharpeville no 1960 contra manifestantes que protestaban pola aplicación do Apartheid  en mans  da policía sudafricana.

 Rosa Louise McCauley Parks (1913-2005), American Civil Rights activist. Booking photo taken at the time of her arrest for refusing to give up her seat on a Montgomery, Alabama, bus to a white passenger on 1 December 1955.Máis o papel das mulleres negras, desde Rosa Parks até a actualidade está ateigado de nomes femininos, e de mulleres anónimas que deron a súa vida a esta loita pola igualdade entre as persoas independentemente da raza, sexo ou relixión. Parks é  coñecida  por negarse a ceder o asento a un branco e non moverse a parte traseira do autobús, que era  a que lles correspondía as persoa negras no  sur de Estados Unidos no 1955. Esta acción  que rematou co encarcelamento da propia R. Parks cítase  con frecuencia como a chispa do movemento  polos dereitos civís.

Se nos trasladamos anos atrás, encontramos no século XIX coas figuras,  resgatadas agora como “sociólogas”, coas  afroamericanas Ana Julia Cooper e Ida Wells-Barnett  que  usaron a relación de raza como unha lente desde a cal ansalisar a opresión e explorar a relación  entre xénero e raza  no caso de Cooper, ou prantexando a influencia destas cuestións sobre a sexualidade no  caso de Wells-Barret.

 Foi nos anos setenta cando  o movemento negro nos  Estados Unidos agrupou a homes e mulleres e cando xermola o movemento feminista negro coas obras de escritoras, artistas, pensadoras que dentro das loitas polo recoñecemento da  comunidade negra foron amosando e visilizando as mulleres negras. Comezaron a representar-se e a ser representadas. Angela Davis, June, Toni Morrison e Alica Walker foron algunhas das persoas que racharon co silencio.

tumblr_m2aig1MLMS1rta8vuo1_400

Nos oitenta e noventa e no marco dos “black studies” desenvólvese unha autodefinición arredor do sentimento colectivo sobre o  significado de seren muller negra. Hoxe en día podemos considerar como autoras clásicas a Hill Collins ( 1990) e a Bell Hooks ( 1989) que revisaron as representacións que afectaban ás mulleres negras nos discursos dominantes no marco dos estudios culturais. Tamén  é  interesante a recuperación que fai  Angela Davis ( 1998) das grandes damas do blues e do jazz do primeiro terzo do século XX(Ma Rainer, Betsie Smith, Billie Holliday) e da tradición feminista que se oculta tras a letra das súas cancións como a deconstrucción do concepto de intelectual que realiza Patricia Hill Collins. Esta autora otorga o  papel de intelectual a todas aquelas mulleres negras –que dentro ofora da tradición académica– foron  claves para producir pensamento.

 O tamaño deste post non nos permite afondar con precisión nesta causa social máis vou salientar a dous escritoras e activistas fundamentais ás cales podedes recorrer para informarvos ou ler máis do tema, a afroamericana Angela Davis e  a estadounidense bell Hooks. Velaqui deixo unhas notas delas:

Bellhooksbell hooks (Gloria Jean Watkins, 1952, Kentucky, EEUU) é  unha coñecida autora, intelectual e activista feminista estadounidense que examina as interseccións de raza, clase e xénero na  arte, na historia, na sexualidade, nos medios de comunicación e no  feminismo desde unha óptica xeralmente postmodernista. Hooks comezou a súa carreira como catedrática universitaria en 1976 na University of Southern California pasando por diversas institucións, como a Universidade de California en Santa Cruz, a universidade de Yale, Oberlin College e o City College de New York. En 1978 publicou o  seu primer poemario  máis ela é coñecida pola súa bibliografía crítica.   Adoptou  o  pseudónimo literario de bell hooks, combinando partes dos nombres da súa nai e da súa avoa. Explicáse a pouco convencional falla de maiúsculas como unha sinal de que  o que vale –e  “a sustancia dos libros, non quen son eu”.

neobuddh1833Podemos citar entre outras, algunas obras súas como: Ain’t I a Woman?: Black Women and Feminism,  Feminist Theory: From Margin to Center, Talking Back: Thinking Feminist, Thinking Black ,Breaking Bread: Insurgent Black Intellectual Life ,Black Looks: Race and Representation

 E para sabermos un pouco máis do que pensaba:

“A miúdo as feministas brancas actúan como sebellhooks2 as mulleres negras non soubesen que non existía a opresión sexista até  que elas deron voz ao movimento feminista. Creen que proporcionaron ás  mulleres negras “a análise ” e o ” programa de liberación”. Non entenden, nin sequera poden imaxinar, que as mulleres negras, asi como outros grupos que viven cada día en situacións opresivas,  a miúdo adquiren conciencia da política patriarcal a partir da súa experiencia vivida, a medida que desenvolven estratexias de resistencia, incluso aínda que  ésta non se dea de forma organizada” (hooks, 1984).

 Angela Yvonne Davis (Birmingham, Alabama, Estados Unidos,1944) é unhaangela_davis.1jpg política marxista, activista afroamericana e profesora de Filosofía da Universidade de California en Santa Cruz, nos Estados Unidos.

 O seu activismo político iniciouse cando Davis era unha moza en Birmingham, Alabama, e ​​continuou a través dos seus anos de escola secundaria en New York. No ano  1969  foi expulsada do seu posto de profesora no Departamento de Filosofía da Universidade de California como consecuencia do seu activismo social e ao descubrirse a súa afiliación ao Partido Comunista dos EE.UU. En 1970 foi colocada  na lista dos dez delincuentes máis buscada do FBI por cargos falsos sendo obxecto dunha intensa búsqueda policial que a levou á clandestinidade e culminou nun dos xuízos máis famosos da historia recente de EE.UU.. Durante  o seu  encarcelamento de dezaseis meses, organizouse unha  campaña que deu lugar a masiva internacional “Free Angela Davis”, acadando a  súa absolución en 1972. Tamén estivo vencellada  ao movemento Panteras Negras.

angela-davisÉ unha defensora da abolición  da prisión e ten desenvolto unha poderosa crítica do racismo no sistema de xustiza penal. É  fundadora de Critical Resistance, unha organización nacional adicada ao desmantelamiento do complexo industrial de prisións. A nivel internacional, está afiliada a Sisters Inside, unha organización abolicionista con sede en Queensland, Australia, que traballa en solidaridade coas mulleres en prisión.

Reseñamos algunha das obras de A. Davis: An Autobiography; Women, Race, andangela-davis-mujeres-raza-y-clase Class; Blues Legacies  and Black Feminism: Gertrude “Ma” Rainey, Bessie Smith, and Billie Holiday; The Angela Y. Davis Reader; Are Prisons Obsolete?; Narrative of the Life of Frederick Douglass; e The Meaning of Freedom

E ela fala e escrebe así:

“A revolución é unha cousa seria, o máis grave da vida dun revolucionario. Cando un se compromete coa loita, debe ser para toda a vida”

“Mentras exista unha clase empobrecida, eu serei esa clase empobrecida, mentras exista unha alma en prisión, non serei  libre”

Xa pasou o 8 de marzo, máis nós seguiremos demandando igualdade e traballando por ese Ribadeo igualitario. Seguiremos nos camiños da igualdade.

Xa pasou o 8 de marzo, máis nós seguiremos demandando igualdade e traballando por ese Ribadeo igualitario. Seguiremos nos camiños da igualdade. Este ano, a conmemoración desta data deixou pegada  co descubrimento de 4 rúas  adicados á mulleres.

A elección deste día para inaugurar as rúas, non foi mera coincidencia. Quixemos renderlle  tributo que a estas mulleres dándolles o seu nome a unha rúa  nun día tan sinalado para a sociedade e sobre todo para as mulleres, como é o Día Internacional das Mulleres. Día conmemorativo das reivindicacións que emprederon as mulleres no ano 1857 para acadar os dereitos que as puxera en pé de igualdade cos homes, dereitos dos que carecían, como o dereito á educación, ao sufraxio feminino, a cultura, á vida pública  excluíndose da sociedade como membras activas negándolles polo tanto  o dereito a existiren .

A primeira das homenaxeadas foi a farmaceútica Manuela Barreiro. Foi  aM Barreir. primeira muller que cursou  estudos de ensino secundario no Instituto de Lugo  acadando  o título en 1896. Tamén a primeira en obter a licenciatura en Farmacia (1901) e a primeira en rexentar unha establecemento deste tipo en Ribadeo. Constanos polas actas do Concello que foron moitas as trabas que tivo que superar para conseguir a licencia de apertura  da farmacia. Porque daquelas ser muller, estudar, e por riba estudar unha carreira de ciencias, e despois exercer non estaba ainda ben visto. Até o século XVI no Estado español prohibíase  o acceso ás mulleres ao sistema educativo. Un século despois, institucionalízanse as ensinanzas de mulleres, aínda que limitandoas as tarefas domésticas, impostas como exclusivas do seu sexo. Máis adiante, no 1868 permítese o acceso ás mulleres á universidade, aínda que no ano 1890 só figuran 15 matriculadas na universidade. E aínda así, estas poucas mulleres que accedían á universidade debían enfrontarse a un dobre problema: a falla de recoñecemento e validez académica profesional dos estudos realizados, e a necesidade de  consulta previa MBará Administración Central para poderen ter autorización de formalizar a matrícula. Non será até o ano 1910, cando por medio  dunha Real Orde se estableza o recoñecemento legal a a cursar estudos como alumnas oficiais e sen limitación  e en igualdade de condicións aos homes. Non obstante, persistían as dificultades, e por ex as mulleres licenciadas en Farmacia tiñan coma única saída a de rexentar boticas, mentras que as licenciadas en dereito tiñan terminantemente prohibido o exercicio da profesión.Unha actuación da Escola de Música de Ribadeo pechou o acto.

Despois nos diriximos á segunda das rúas, para descubrir a praca da RúaS. Pilar de leon Sor Pilar de León,  muller que destacou pola sua adicación á ensinanza e vocación musical. Ela foi a precursora, a ensinante de moitos dos grupos cantores das misas, inclusive compoñendo ela mesma  as pezas relisioxas. Por  iso, queremos renderlle este pequeno homenaxe   a esta gaditana que adoptamos en Ribadeo onde pasou a ser unha ribadense máis,deleitándonos coa súa   sabiduría musical para deixar unha fonda pegada neste Colexio, en moitos dos nenos e nenas que pasaron polo mesmo , na Coral Polifónica de Ribadeo da que é membra de honra e  por suposto en Ribadeo. Nesta ocasión foi o Coro do Colexio Sagrado Corazón de Xesús o que pechou o acto.

Meniñas de Saudade intervencion delasA xente que participou nestas inaguracións ía aumentando e  achegámonos a Rúa Meniñas da Saudade.Visibilizar e recoñecerlle o papel a estas mulleres que tiveron a  afouteza de rachar moldes nos anos 60, nos anos escuros nos que as mulleres aínda tiñan que pedir autorización marital para asinar un contrato co banco , no que  as mulleres aínda non tiñan liberdade para decidir por elas mesmas. Mulleres  xoves, mulleres que levaron o nome de Ribadeo por lugares onde nunca escotaira falar da nosa vila.  E as Meniñas de Saudade podemos decir, que foron as embaixadoras de Ribadeo  e da cultura popular  do noso país  dando a coñecer a nosa vila por todos os lugares  aos que as convidaban. Causaron furor  e expectación  por ser mulleres mozas, mulleres gaiteiras e por ser unha banda de gaiteiras onde non había homes. Moi inusual para aquela época. Elas inauguraron o ferrocarril da Costa e o primeiro barco deMeniñas de Saudade Pescanova en Vigo, filmáronas en Betanzos para a película Asi es Galicia ( dirixida pos Santos Núñez, 1964)e no documental de Galicia Insólita apareceron no NO DO. Estiveron no Gran Teatro de Lisboa, na Televisión portuguesa e percorreron Galicia e Asturias. En 1997, a raíz da súa aparición na TVG, Saudade desfilou por última vez polas rúas ribadenses na Cabalgata de Reis. Consideramos que  a primeira banda feminina en Galiza e no Estado mercecía como mínimo este recoñcemento. Tamén a Escola de Música amenizou o acto cunha actuación dunha parella de gaiteir@s.

 Dza 8ME xa o final, foi a inauguración da praca que dará vida á praza 8 de marzo. No  ano 1911 celebrouse o primeiro Día Internacional da Muller Traballadora no que participaron publicamente máis  dun millón de mulleres. Ademais do dereito ao voto e a ocupar cargos públicos, demandaban o dereito a traballar, á ensinanza vocacional e á non discriminación no traballo. No 1977  as Nacións Unidas institúen  o 8 de Marzo como o Día Internacional da Muller. As loitas das mulleres galegas tamén tiveron o seu eco nas vindicacións formuladas nos anos 70 polas mulleres da industria conserveira, polas labregas, polas empregadas do fogar  e do sector textil, …. até hoxe en día con reivindicacións tan vixentes e actuais como  “mesmo salario a mesmo traballo”. Abriron o acto o alumnado da EMeD de Ribadeo  cun par de actuacións de danza acompñadas por unha pequena orquesta. A continuación, as xoves creadoras de Ribadeo leron os textos que aparecen no caderno “ Rachando inercias”.

IrimiaO broche final do día o puxeron as Irimia Cantareiras. Estas mozas de Meira que nesta ocasión veñen acompañadas dunha parella de baile do proxecto danza que fusiona baile tradicional galego con outros estilos de baile como danza contamporánea, tango, hip hop… e incluso con outras disciplinas como videocreacións e teatro, pero sempre tomando como base a base da danza tradicional.

E mentras acontecía todo esto, o photocall ” Igualámonos ” estaba na rúa. podedes ver as fotos nesta páxina: http://www.facebook.com/Igualamonos

Falamos con Teresa Rodríguez, unha das integrantes máis novas de ” Meniñas da Saudade”

Grupo Saudade foto entrevista

Nesta semana tan intensa por mor do  Día Internacional das Mulleres, queremos entrevistar a unha das integrantes de ” Meniñas da Saudade”. Foi a  primeira formación de gaiteiras exclusivamente feminina  na Galiza e no Estado español formada nos anos 60  e que acadou enorme transcedencia alá por onde ía. Mañán,  8 de marzo, daráselle o seu nome a unha rúa ribadense. Ás 19.40 h será o descubrimento da praca, na que moitas das homenaxeadas estarán presentes.

Falamos  con Teresa Rodríguez, unha das integrantes máis novas de ” Meniñas da Saudade”

Teresa RodriguezTeresa Rodríguez comezou a tocar a gaita aos 12 anos e foi integrante de “Saudade” dende os comezos da formación ata os cinco anos que durou aproximadamente.

A que anos comezaches a tocar a gaita?E cándo ou como se produce a túa integración na banda de gaiteiras “Meniñas de Saudade”?

De rapaza participaba nas obras de teatro que Don Amando Couto promovía para recadar fondos para o Asilo de Ribadeo. En ditos ensaios propúxome formar, xunto con parte das rapazas que realizabamos as “comedias”, un grupo de gaitas. Así foi como xorde o meu achegamento a este instrumento aos 12 anos.

Unha das trabas que nos impiden ás mulleres aceder en igualdade de condicións ao ámbito público e o papel que nos foi asignado historicamente restrinxido  ao fogar,  ao ámbito privado. Meniñas da Saudade comeza a ter unha proxección pública e demandan a súa actuación en diferentes lugares do país e da nosa contorna. Todo isto, choca coas normas dos anos 60, mulleres, mozas e con proxección pública. Qué supuxo para ti poder sair da casa tan xoven para tocar frente a un público ?

A día de hoxe, unha pode entender “Saudade” como unha ferramenta de empoderamento da muller e do noso folckore, pero naquel momento o único que nos movía, como rapaciñas que eramos, era a diversión que supoñía reunirnos, a ilusión que provoca a música, a satisfacción de ver ao público entusiasmado, poder viaxar,…

Por aqueles anos non debía ser moi común ver a mulleres formar parte dunha formación musical, e moito menos que o seu conxunto fose integramente feminino. Seguramente vós daquela non erades conscientes deste feito??  Que vos decía  a xente ?

A verdade é que eramos conscientes, de feito foron os irmáns Suarez Couto quen no momento de formar este grupo nos comentaron a súa idea de que a formación fose integramente de mulleres. O que realmente nos impactou foi o acollemento tan apoteósico que tivemos. Ningunha de nós se imaxinaba a trascendencia que “Saudade” tería, xa dende o mesmo momento da súa presentación. A pena foi que esta proxección non continuase e que a duración do grupo non se alongase moito máis alá no tempo.

 Podes contarnos algunha  anécdota  dos viaxes  ou dunha   actuación??

Anécdotas hai moitas, pero o paso do tempo fai algún que outro estrago. Era moi satisfactorio que músicos de diferentes lugares aos que iamos se interesaran en tocar con nós, que para eles fose algo moi especial, como foi o caso da Banda de Música de Celanova. Recordo tamén unha actuación na que, os rapaces novos do lugar, escondéronse debaixo do escenario e entre as tablas do mesmo meteron un pau para intentar levantarnos os pés. O que non imaxinaron eles e que, unha das integrantes do grupo recoñeceu a un deles e, ao baixar do escenario, usaría a súa gaita a modo de vara.

Co paso dos anos como valoras esta experiencia ?

Xa sin o paso do tempo, esta experiencia marcounos dende os seus comezos. Son moitos os recordos agradables que acompañan “Saudade” e grandes amistades as que se crearon.

Sigues tocando a gaita ?? Tocas nas reunións familiares  ou só para ti ??

Pois a verdade é que a día de hoxe non toco moito, toco pero non coa constancia daqueles tempos; un vai perdendo dedos a medida que non practica. Pero gosto moito de tocar coa familia. As nosas xuntanzas son moi musicais, todo o mundo participa.

Hoxe en día no panorama musical galego están destacando moitas mulleres e tamén algunhas gaiteiras que ou ben tocan en solitario como Susana Seivane, Mercedes Peón, Cristina Pato ou con algún grupo como Guadi Galego no seu día  con Berrogueto. Gostas de escoitar esa música??

Gústame, aínda que, tal vez, me agrada moito máis a música tradicional galega e non tanto a música contemporánea de raíz folcklórica, aínda que escoito moitos estilos de música.

 

Conversamos con Silvia Murias, poeta e coordenadora do caderno ” Rachando inercias”

 

Na última entrevista falábamos   cunha sondanorteña aficcionada á pintura. E desta volta, repetimos cunha sondañorteña, máis a súa arte está na poesía.

Conversamos con Silvia Murias, poeta e coordenadora do caderno ” Rachando inercias”  no que once mozas ribadenses unen o seu potencial artístico para rachar coas inercias que sitúan as mulleres e a lingua galega nunha situación de inferioridade.

541192_205372409566389_1181607661_nSilvia Murias Gómez (Barakaldo, 1983) gaña ós 15 anos o primeiro premio no concurso de relato breve  Repsol a nivel autonómico e no ano seguinte obtén o segundo posto. Ós 18 anos comeza a escribir poesía, xénero que a leva a realizar en Xullo de 2011 o recital poético “Deconstrucción del dolor” e na actualidade o “rúacital” xunto a Héctor Peña e Víctor Villar.

Cómo  o teu proceso persoal no cal descobres na poesía un espazo de inpiración e de creación?

Penso que os meus sentimentos atoparon un roteiro de voz e tinta que agora non son quen de sortear. A poesía brindame ese tempo e ese espazo silencioso no cal me sinto libre de ser verdadeira. É o flow do que fala Mihalyi Csikszentmihalyi, o estado da creación.

Como psicóloga de corte humanista, persigo a autenticidade partindo da detección das propias necesidades, así este “ser poeta” constitúe para min unha arma marabillosa ca cal defenderme unha vez identificado o inimigo.

A qué anos comezas a escribir poesia e por qué só neste xénero? Non te chaman outros?  

Comecei coa poesia cando estudiaba en Santiago de Compostela, ós 18 anos. Antes escribía relato curto. Unha das críticas que recibía con asiduidade era que os meus relatos resultaban “moi densos e poéticos” así que decidín botar por terra esa barreira de respeto-medo que lle tiña á poesia, e aqui estou. Polo momento non xurdiu en min a necesidade de crear noutro xénero mais quen sabe a que mar irán desembocar as palabras no día de mañá.

Cómo definirías a túa poesia??

Emocional, sincera e valente. As veces di cousas moi duras, gústame ese volver a un poema e redescubrirme, pensar por exemplo ¿É así como realmente sentín esto? E ser capaz de conectarme e identificarme con esa emoción de novo. Hai moito de autocoñecemento na escrita propia.

Ti participas desde os inicios na plataforma cultural Sonda Norte.  Cómo encaixa este proxecto na túa aficción poética, que che da a nivel persoal?

 Sen dúbida o mellor que Sonda Norte me ten aportado foi a posibilidade de compartir rúa con Víctor Villar e Héctor Peña. A plataforma propiciou este encontro dos meus poemas coa guitarra de Héctor e as cancións de Víctor. Os nosos “Rúacitais” leváronnos da man de Sonda Norte dende as rúas ribadenses ata o culturgal en Pontevedra, e iso é sen dúbida a miña ganancia persoal máis valiosa.

Ti eres unha das persoas que fixo posíbel que os potenciais creativos de 11 mozas ribadenses se reuniran no caderno “ Rachando inercias”. Por qué esa iniciativa, qué descobres con este traballo?

A idea de facer o caderno xurdiu nunha das reunións de Sonda Norte, e aqui temos o resultado. Coido que cumprimos co obxectivo de facilitar a expresión de mulleres ribadenses desta xeración.

Síntome moi identificada con moitos dos traballos e gratamente sorprendida pola calidade artística das miñas compañeiras. O sábado 2 de marzo presentaremos o caderno en Compostela e pensar que se lle poida dar visibilidade mais aló do noso pobo resúltame máxico. Gracias Luisa, sen tí nada disto sería posible.

Cales son os teus referentes na escrita e concretamente no teu mundo, o poético?

Gústame dicir que son de relixión cortazariana. Para min Julio Cortázar é “o escritor” por antonomasia. Tamén disfruto de maneira especial con Pilar Pallarés, Mario Benedetti ou Charles Bukowski.

Gustaríache vivir da poesia? Podes adiantarnos se tes algún proxecto en mente sobre publicar algunha obra ??

Ademá¡s de psicóloga, traballo como xerontóloga clínica e a verdade é que me encanta o meu traballo, así que non, non me gustaría vivir da poesía, ainda que soaria bonito dicir:- son poeta de profesión. Levo un tempo barallando a idea de publicar, pero son bastante autoesixente. Polo momento, tentaremos facer mais rúacitais este verán e o día menos pensado lánzome a buscar editorial.

Este mes leeremos “ Maria Teresa Alvajar. Memorias dunha republicana”

teresa-alvajar-lopez-memoria-una-republicana-l-za9fzj

O mes de febreiro xa vai chegando a metade, e nós aínda sen facer a suxerencia lieraria deste mes. Levamos un mes complexo con moito traballo, pero  proñémosvos un libro que o leeredes decorrido.

Asistin hai unha semana e medio a presentación do libro “ Maria Teresa Alvajar. Memorias dunha republicana”, editado por Aurora Marco. É un libro fascinante, emotivo e lúcido.

 

Emotivo, polo que conta. Historias dunha muller que sufriu a represión polas súas ideas e  por ser muller e rachar cos estereotipos preestablecidos, co papel asignado á muller . Unha muller que soubo poñerlle cara a todos os atrancos atopados ao longo da súa vida. Ela loitou e loitou, nunca se rendiu, aíndas nas  circunstancias máis adversas.

Fascinante  porque ao longo das memorias escritas pola propia Mª Teresa aTeresa idade de 88 anos, quedas abraida ante a memoria desta muller, os recordos de todo tipo que siguen na súa cabeza. Lembra  veciñas/os, nenas  e nenos cos que compartiu xogos de infancia, a etapa de adolescencia, as amizades que procurou e coas que compartiu inquedanzas e tempos de lecer en diferentes cidades nas que lle tocou vivir  fuxindo tras o alzamento militar e durante a guerra e o franquismo.

E lucido, pola brillantez coas que narra cada detalle, cada historia. Unha historia contada desde as súas vivencias. Son moitas as novelas, ensaios recopilatorios, biografías de personaxes que  foron represaliados. Pero como acontece en case todos os eidos, sempre desde a perspectiva masculina, sempre desde o androcentrismo.

Teresa e Aurora MarcoA importante tarefa de devolver a voz desas mulleres, o seu contributo por unha sociedade xusta, democrática, con liberdades, por unha República. Elas tamén estiveron aí, elas tamén sufriron represión, elas non só foron meras acompañantes ou cómplices das súas parellas, dos pais, … senón que elas tamén participaron activamente, como suxetos activos.  Esta tarefa de investigación e difusión desas voces femininas que estaban silenciadas temos que agradecerllo en gran parte á filóloga e investigadora  Aurora Marco. Leva anos adicando o seu tempo a investigar e a dar voz a esas mulleres. O ano pasado  co libro “ Mulleres na guerrilla antifranquista galega”  que foi a nosa recomendación literaria en xaneiro de 2012  e este ano contribuindo como editora ao libro de Teresa  e de seguro que nos agardan máis sorpresas…

Rematamos  pois, suxeríndovos a lectura deste libro dunha muller  que non vos vai  deixar indiferentes. Unha muller que  añorou a súa terra e a sigue pensando nela desde a súa residencia en Sevilla, unha muller que se caracteriza polo seu compromiso e paixón pola terra, como así reza o  título do video realizado por Pablo Ces para as presentacións do libro.

 

 

Cúmprense anos do nacemento en 1921 da escritora estadounidense, teórica e líder do movemento feminista estadounidense dos anos 60 e 70, Betty Friedan

Betty MistiqueHoxe 4 de febrero cúmprense anos do nacemento en 1921 de Betty Friedan da escritora estadounidense e teórica e líder do movemento feminista estadounidense dos anos 60 e 70.

Betty Naomi Goldstein,máis coñecida como Betty Friedan, naceu en Peoria, Illinois o 4 de febreiro de 1921 e faleceu o mesmo día de 2006 á idade de 85 anos.Betty friedan 3

Graduouse cun summa cum laude no Smith College e realizou o seu traballo de posgrao en psicoloxía na Universidade de California, Berkeley. Contribuiu a crear a primeira Organización Nacional de Mulleres en Estados Unidos ( NOW)
que presideu até o 1970. Colaborou tamén na Fundación de NARAL ( Asociación Nacional para a Revogación das Leis contra o aborto). En 1971 contribuiu ao lanzamiento do National Women’s Political Caucus (Comité Político de Mulleres).

Pero, sen dúbida algunha, o nome de Betty Friedan vai ligado a unha obra única, un libro revolucionario que a lanzou á fama e quedou como un fito na historia do feminismo. A obra que  convirte a Friedan nun icono na historia da muller, foi  A Mística da feminidade (The Feminine Mystique), manifesto visionario publicado no 1963 que fixo tremer os cimentos dunha sociedad estadounidense que se enfrentaba por aquel entón ao baby boom posbélico e a intensos conflictos raciais e sociais pola consecución dos dereitos civís.

Betty friedan SeloO libro atopábase no 1999 no posto 37 da lista da Universidade de Nova York como un dos mellores traballos periodísticos do século XX. A carga teórica da obra mezclábase cun estilo literario impecable e unha forza expresiva conmovedora. Todo esto fixo que no ano 1964 Betty Friedan recibirá o prestisioxo premio Pulitzer polo seu traballo A Mística da feminidade
O feminismo norteamericano estaba inactivo , despois de rematar como movemento vital nos Estados Unidos ao alcanzar o dereito ao voto.
Como dixo a propia Betty Friedan, as palabras “feminista” e “muller de carreira” convertíronse en insultos. Neste contexto, foron a obra de Friedan e a la da pensadora existencialista francesa Simone de Beauvoir, El Segundo sexo, as que abriron un novo camino sentando as bases do feminismo moderno e dando lugar ao que se chamou a ” segunda ola do feminismo”.

Ademais da A Mística da feminidade (1963), Friedan escribiu seis libros máis, entre os que destacan A segunda fase ( 1981), A fonte da idade ( 1993) e  A miña vida até agora ( 2000).

Falemos un pouco de “ A mística da feminidade”

A aseveración da autora feminista de que ter un esposo e bebés non era todo ao que as mulleres deben aspirar, senón que tamén necesitan desenvolverse individualmente, foi sumamente inusual, por non decir revolucionario, pouco despois da xeneración da posguerra da época do presidente Eisenhower, na que se produce un incremento na tasa de natalidade.

A mística femenina, dixo , non é máis que unha forma da sociedade de embaucar ás mulleres, vendéndolles unha serie de bens que as deixan vacías, padecendo “do problema que non ten nome” e buscando solución nos tranquilizantes e na psiconálise.

Como di Lilí Álvarez no prólogo á edición española da obra, a mística é unha La mistica de la feminidad“bonita mentira” que pretende “recruir á muller dentro do círculo fogareño, reducida así á rotina das súas faenas invariables e a participar no avance do mundo, non por sí mesma, senón tan só a través do marido e dos filos”.

Para finalizar esta pequena homenaxe á memoria dunha muller que loitou polas mulleres, que alzou a voz contra todos tratando de dar resposta a ese problema ao que tampouco ela soubo nomear:

“ Á muller ensinouselle a compadecer a aquelas mulleres neuróticas, desgraciadas e carentes de feminidade que pretendían ser poetas, médicos ou políticos. Aprendeu que as mulleres verdadeiramente femininas non aspiran
a seguir unha carreira, a recibir unha educación superior, a obter os dereitos políticos, a independencia e as oportunidades polas que loitaran as antigas sufraxistas.   […]
Miles de voces autorizadas aplaudían a súa feminidade, a súa compostura,a súa nova madurez. Todo o que tiñan que facer era adicarse desde a súa máis temperá idade a atopar marido e a ter e criar fillos”. ( pax. 29- 30)

En xaneiro cando se cumpren anos do seu nacemento leeremos ” O segundo sexo ” de Beauvouir

simone1

Fai cento cinco anos nacía en París un día coma hoxe, 9 de xaneiro de 1908 a filósofa existencialista,feminista e novelista Simone de Beauvouir.

Así que esta coincidencia fainos propoñer como lectura do mes de xaneiro deste Segundo sexo I Xearias imagenano que iniciamos, O segundo sexo I , obra  imprescindíbel e/ou  libro de cabeceira para aquelas persoas que aspiramos a construir unha sociedade igualitaria. Esta obra foi coeditada en galego pola editorial Xerais e a Secretaria Xeral desegundo sexo II Igualdade da Xunta de Galicia no ano 2008, coincidindo co centenario do seu nacemento. A  edición en galego foi traducida por Marga Rodríguez Marcuño e introducida por África López Souto. A obra Beauvoir ten a virtude de ser contemporánea moitos anos despois. Comenzamos pois con forza este ano. Relendou ou lendo por primeira vez o tomo I do Segundo sexo e quen se anime e teña tempo suficiente pode ler o segundo tomo.

Algo máis sobre Simone de Beauvouir:

Simone de BeauvoirEsta pensadora francesa foi unha insigne representante do movemento existencialista  ateo e unha figura importante na reivindicación  dos dereitos das mulleres. Orixinaria dunha familia burguesa, destacou desde edade temperá como unha brillante alumna. Estudou na Soborna e en 1929  onde coñeceu ao filósofo Jean – Paul Sartre quen se converteu no seu compañeiro o resto da súa vida.

Graduouse en filosofía e até 1943 adicouse á docencia nos liceos de Marsella,simone para principiantes Ruan e París. A súa primeira obra foi a novela A convidada (1943), á que lle sigue  A sangue dos outros ( 1944) e o ensaio Pyrrhus e Cineas (1944). Participou intensamente nos debates ideolóxicos da época, atacou con dureza á dereita francesa, e asumiu o papel de intelectual comprometida. Nos seus textos literarios revisou os conceptos de “historia” e “personaxe” e incorporou, desde a óptica existencialista, os temas de “liberdade”, “situación” e “compromiso”.

Foi fundadora xunto a  J. P. Sartre, A. Camus e M. Merleau-Ponty, entre outros, da revista Tempos Modernos, cuxo primeiro número saliu á rúa o 15 de outubro de 1945 e transformouse nun referente político e cultural do pensamento francés de metade do século XX. Posteriormente publicou a novela Todos os homes son mortais (1946), e  os ensaios Para unha moral da ambigüidade (1947) e América ao día (1948).

Simone-de-Beauvoir. libros jpgO seu libro O segundo sexo (1949) significou un punto de partida teórico para distintos grupos feministas, e convertiuse  nunha obra clásica do pensamento contemporáneo. Elaborou unha historia sobre a condición social da muller e analizou  as distintas características da opresión masculina. Afirmou que ao ser excluida dos procesos de producción e confinada ao fogar e as funciónss reproductivas, a muller perdía todos os vínculos sociais e con eles a posibilidad de ser libre. Analizou  a situación de xénero desde a visión da bioloxía, a psicoanálise e o  marxismo; destruíu os mitos femininos, e incitou a buscar unha auténtica liberación. Sostivo que a loita para a emancipación da muller era distinta e parella á loita  de clases, e que o principal problema que debía afrontar o “sexo débil” non era ideolóxico senón económico.

Despedímonos deste  post cunha frase de Simone e cunha reseña da súa bibliografía:

“ Desde o meu punto de vista, a tarefa real do feminismo só pode ser a transformación do sitio que ocupa a muller nela

Bibliografía:

Novelas: 

  • A convidada ( 1943)
  • A sangue dos outros (1945)
  • Todolos homes son mortais (1946)
  • Os mandaríns (1954, gañadora do Premio Goncourt)
  • A belas imaxes (1966)
  • A muller rota (1968)
  • Cando predomina o espiritual (1979)

Ensaios

  • Para qué a acción (1944)
  • Para unha moral da ambigüedade (1947)
  • O existencialismo e a sabiduría popular (1948)
  • O segundo sexo (1949)
  • O pensamiento político da dereita (1955)
  • A larga marcha (Ensaio sobre China) (1957)

Memorias

  • Norteamérica día a día (1948)
  • Memorias dunha xoven formal (1958)
  • A plenitude da vida (1960)
  • A forza das cousas (1963)
  • Unha morte moi doce (1964)
  • A vellez (1970)
  • Final de contas (1972)
  • A cerimonia do adeus (1981)

Teatro

  • As bocas inútiles (1945)